Psikoloji

ÇOCUKLARIMIZDA ÖZGÜVEN DUYGUSU VE LİDERLİK BECERİLERİNİ GELİŞTİRMEK

Arkadaşlık ilişkilerinde özgüvenli olmak, kararlılıkla istek ve ihtiyaçlarını dile getirebilmek önemli sosyal beceriler arasındadır. Erken yaş dönemlerinden başlayarak çocuklar, arkadaşları tarafından beğenilmeyi ve grup içinde diğerlerini olumlu bir şekilde etkileyebilmeyi arzu ederler. Çocuklarımızın kişiliğini güçlendirmek ve özgüvenini arttırmak için yetişkinler olarak onlara yardımcı olabileceğimiz alanlar mevcuttur. Bunların başında öncelikle kendi liderlik anlayışımızı sorgulamak, çocuklarımızı güçlü ve zayıf yönleriyle iyi tanımak ve onlardan beklentilerimizi doğru bir şekilde belirlemek önemli olacaktır.

Özgüveni yüksek ve liderlik özelliklerine sahip bireylere baktığımızda gördüğümüz bazı ortak özellikler nelerdir? . İnsanlarla bağ kurmaya önem veren, sosyal iletişimi güçlü;
. İnandığı şeyi savunabilen,
. Büyük resmi görebilen, vizyon sahibi;
. Güvenilir,
. Kararlı ve tutarlı,
. Sorumluluk sahibi,
. Davranışsal ve duygusal açıdan öz-denetim sahibi,
. Bireyler arasında ortak noktaları bulabilen uzlaşımcı ve
. Çözüm odaklı yapıda kişilerin bulundukları sosyal grup içinde liderlik rolünü üstlenmeye eğilimli oldukları görülmektedir.


Küçük yaşta ise dışavurumu yüksek , oyunlarda kurucu, olayları ve kişileri yönetme/kontrol etme eğilimi olan çocuklar bazen grup lideri olarak algılanabilmektedir. Ancak gerçek şudur ki; lider olmak demek bulunduğu ortamda en baskın yapıya sahip kişi olmak demek değildir. Liderlik daha çok, süreç içinde başkalarına ilham verecek ve diğerlerini olumlu sonuçlara doğru yönlendirecek etkili seçimleri yapabilmek demektir.

Çocuklarımızı küçük yaştan itibaren sosyal beceriler ve özgüven kazandırma yönünde desteklememiz; ileride liderlikle ilgili kendi tutum ve değerlerini oluşturmalarında ve bu kavramı doğru algılayarak liderlik rolü üstlenmeleri gereken durumlarda onlara olumlu yönde rehberlik edecektir.

Çocuklarımızda liderlik becerilerini geliştirmek üzere atabileceğimiz küçük adımlar:
1. Hedef belirlemeyi öğretmek
2. Karar vermede özgüveni arttırmaya çalışmak
3. Olumlu düşünme ve problem çözmeyi öğretmek
4. Kendilerini ifade etmeleri için teşvik etmek


1.Hedef Belirleme:
Çocuklar bir kez hedef belirlemeyi öğrendiklerinde bundan çok fayda görürler. Çocuklara hedef belirlemeyi öğretirken hedeflerin ulaşılabilir, kısa-dönemli ve günlük bazda değerlendirilecek hedefler olması motivasyon açısından önemlidir. Örneğin, 5 yaşında bir çocuk yabancı dilde yirmiye kadar sayı sayma hedefine kısa sürede ulaşabilir. Burada önemli olan; hedefi çocuğumuzla birlikte belirlemek ve hedefin cazip , ulaşılabilir bir hedef olmasıdır. Bu gerçekleştiğinde çocuklar, hedeflerine doğru çalışıp ilerlemek için hevesli olurlar. Bu da bir liderlik yetkinliğidir.

2.Karar vermede özgüveni arttırmaya çalışmak:
Çocuklarımızı karar vermeye teşvik konusunda her gün önümüzde birçok fırsat belirmektedir. Çocuklar güvenle seçim yapabildiklerinde; inandıkları değerleri daha kararlı bir şekilde savunabilir ve karşılaştıkları olumsuz durumlar (örn. akran baskısı) daha sağlıklı bir şekilde baş etmeyi öğrenirler. Çocuklarımıza kıyafetlerini seçme, evde pişecek yemek için görüşlerini belirtme vb. küçük kararlarda özgüvenle seslerini duyurma şansı verebiliriz. Böylelikle daha büyük kararlar verme zamanı geldiğinde de benzer duruşu gösterebilirler.

3.Olumlu düşünme ve problem çözmeyi öğretmek:
Çocukların özgüvenlerini inşa etmekte; karşılaşılan sorunlarda yetişkinlerin olumlu ve sakin bakış açılarını gözlemlemek çok etkili olmaktadır. Bu konu; sorunlar karşısında mücadeleye devam etmek ya da bırakmakla ilgili olmayıp zorluklarla karşılaştığımızda ne tür içsel diyaloglar yaptığımızı onlara öğretmekle ilgilidir. Örneğin; yaşanılan zorlukta çocuğumuza ?Bu zor bir durum, ama geçmişte benzer durumu çözmeyi başardık, bunu da yapabiliriz. Bu durumda sence ne yapabiliriz? Sana yardım etmemi ister misin?? diye sorular sorabiliriz. Çocuklarımıza olumsuz düşüncelerini yapıcı bir içsel diyaloğa dönüştürmede yardımcı olabiliriz. Böylelikle onlara sorun çözme becerilerine odaklanmayı öğretmiş olur ve yaşamın zor zamanlarında da dayanıklı olmak için ihtiyaç duyacakları becerileri kazandırmış oluruz. Liderlik özelliği olan kişiler, zorlu görünen ve mücadele gerektiren işlerden kaçınmazlar, hedeflerine ulaşana kadar gayret göstermeye devam ederler.

4.Kendilerini ifade etmeleri için teşvik etmek:
İnandığımız fikirleri savunmanın ve akran baskısından uzak durmanın yolu, kendimizi kararlı ve özgüvenli bir şekilde (atılgan iletişim diliyle) ifade etmekten geçmektedir. Bu zaman zaman saldırgan iletişim dili ile karıştırılmaktadır; oysa saldırgan ve atılgan iletişim şekli arasında büyük fark bulunmaktadır. Atılgan iletişim şekline sahip çocuklar, ihtiyaçlarını sakin bir dille ifade edebilmektedirler. Aynı zamanda diğerlerini kendi fikirlerini izlemeye zorlamayıp sadece kendi düşünce ve ihtiyaçlarını açık ve net bir şekilde dile getirirler. Çocuğumuza bu konuda yardımcı olabilmek için; okulda olduğu gibi evde de bazı arkadaşlık senaryoları hayal edip provalar (rol canlandırma) yaptırabiliriz. Bu durumlarda duygularını ve düşüncelerini kararlı bir şekilde ifade etmesi için onları cesaretlendirebiliriz.

Çocuklarımızı yaşama hazırlamak için erken yaş dönemlerinden itibaren sosyal beceriler alanında donanımlarını güçlendirmeliyiz. Çocukların güvende hissettikleri ilişkilerde yetişkinleri izleme ve onları memnun etmeye çalışma yönünde doğal bir içgüdüleri bulunmaktadır. Buradan hareketle; çocuklarımızla her dönemde yakın bağ kurarak, onları dinleyerek, duygularına önem vererek, zor yaşam olaylarında sükunetimizi koruyarak onlarla birlikte çözümlere odaklandığımızda ve erken dönemden itibaren aşabilecekleri küçük hedefler gösterdiğimizde özgüven gelişimi ve sosyalleşme alanında onlara rehberlik etmiş olacağız.

Yelda Orçan Cahide Kuru Uzm.Psk.Danışman Psikolog


Referans: https://www.everydayfamily.com/blog