|
Her birimiz poşet
kullanımımızı azaltarak bu
gidişatı durdurabiliriz.
Naylon poşet kullanımı
günümüz insanına alış
verişte kolaylık gibi
görülebilir. Ama çevreye
verdiği zararları
düşündüğümüzde kullanırken
iyi düşünmek zorundayız. Bir
araştırmaya göre bir naylon
poşet ortalama 12 dakika
kullanılıyor. Oysa bir bez
çantayı ya da fileyi ise
ömür boyu kullanabiliriz.
Günümüzde birçok ülkede,
naylon poşet kullanımını
kaldırarak, yerine bez
torba, geri dönüşüm
sağlanılabilen poşetler ya
da kesekâğıdı kullanımını
yaygınlaştırmayı hedefleyen
uygulamalar başlatılıyor.
Hatta bazı ülkeler naylon
poşet kullanımına yasaklar
getiriyor. Örneğin Fransa:
Paris'te naylon torba
kullanımı 2009 yılında
yasakladı. 2011 itibarıyla
Fransa’nın bütün
şehirlerinde yasaklanması
planlanıyor. Naylon poşet
kullanımı ile ilgili arka
sayfada verilen soruları
çocuklarınızla birlikte
yanıtlayarak, sizde
alışkanlıklarınızı gözden
geçirebilir, çevre konusunda
kendinizde ve çocuklarınızda
farkındalık oluşmasını
sağlayabilirsiniz.
 Öğrencilerimizde
çevre bilincini
oluşturabilmek için bizde bu
konuda teknoloji ve tasarım
öğretmenimiz Sedef
Aksakal’ın katkılarıyla
öğrencilerimizle alışverişte
kullanabileceğiniz pazar
çantaları yaptık ve kumaş
boyası kullanarak
çantalarımızın üzerine
çevreci sloganlar yazdık.
Sizler alışverişlerinizde
poşet kullanmak yerine bu
pazar çantaları kullanarak,
hem öğrencilerimizin bu
çalışmasının hayata
geçmesine hem de çevresine
daha duyarlı gençlerin
yetişmesine katkıda bulunmuş
olacaksınız. Türkiye’de
naylon poşet yerine bez
torba ya da file
kullananların sayısı her gün
artıyor. ONLARA KATILMAYA NE
DERSİNİZ!
SORULARI YANITLAYIP
ALIŞKANLIKLARIMIZI GÖZDEN
GEÇİRELİM…
1 - Alışveriş sırasında…
O Aldıklarımı koymak için
bol bol naylon torba alırım.
Bu torbalar evde de lazım
oluyor
O Tezgâhtarın aldıklarımı
sormadan naylon torbaya
doldurmasını engelleyip, o
bana garip garip bakarken
çantamdan filemi/bez çantamı
çıkarırım
Bir naylon poşetin doğada
çözünebilmesi için uzun
yıllar geçmesi gerekiyor.
Dünya Doğa Vakfı'na göre
naylon poşetlerden ötürü her
yıl 100,000'in üzerinde
balina, fok, su kaplumbağası
ve kuş ölüyor. Karada ise
inekler, keçiler ve öteki
hayvanlar yem ararken
genellilikle plastik
parçalar yiyorlar. Bu
nedenle hastalanabiliyor ve
hatta ölüyorlar.
2-Ben hep file/bez çanta
kullanırım. Filemi/bez
çantamı evde unuttuysam…
O Napalım kısmet değilmiş,
naylon torbayı kabul ederim
O Jonglörlük yeteneğimi
geliştirmek için aldıklarımı
elimde taşımaya çalışırım
O Çantama tıka basa
yerleştirmeye çalışırım
Kimyasal maddeler içeren
naylon poşetler, sadece
toprağa değil, içine konulan
sebze ve meyveler
aracılığıyla insan sağlığına
da zarar verebilir.
İngiltere’de 50 mağazada bez
çanta uygulaması yapılarak
naylon poşet talebinin bir
yılda %70 oranında
düşürülmesi sağlandı.
3-Ben hep file/bez çanta
kullanırım. File/bez torba
kullanırken…
O Çevremdekilere deli
olmadığımı, sadece doğaya
saygı duyduğumu, bir naylon
torbanın doğada çözünmesi
için yüzlerce yıl geçmesi
gerektiğini anlatırım
O Hiçbir şey söylemeden
sanki herkes file
kullanıyormuş ve ben de çok
sıradan bir davranış
sergiliyormuş gibi yaparım
O Tezgâhtarın “Ama alın evde
lazım olur... Fileniz
kirlenmesin... Olsun olsun
siz yine de alın” ısrarları
karşısında sinirlenmemeye
çalışırım
Bir araştırmaya göre bir
naylon poşet ortalama 12
dakika kullanılıyor. Bir bez
çantayı ya da fileyi ise
ömür boyu kullanabilirsiniz.
Türkiye’de naylon poşet
yerine bez torba ya da file
kullananların sayısı her gün
artıyor.
4- PVC hayatınızın
neresinde?
O Hiç kullanmadım
O Sulama sisteminde
O Mobilya yapımında
O Ofisime ısmarladığım
yemeğin kabında
O Penceremde
PVC ile ilgili en büyük soru
işaretlerinden biri geri
dönüşümü ve doğada çözünmesi
mümkün olmayan bir malzeme
olması. Bunun dışında
PVC’nin üretimi sırasında
kullanılan dioksin ve
phthalates gibi toksik
malzemeler de bir başka
başka sorun noktası.
5 - Eğer aldığım iki
ürünün fiyatları aynıysa…
O Daha az ambalajı olanı
tercih ederim
O Daha çok paketi ambalajı
olanı tercih ederim
O Bence az paketli ambalajlı
ya da çok paketli ambalajlı
olmasının bir önemi yok
ABD’de yapılan bir
araştırmaya göre çöp
arazilerine atılan plastik
malzemelerin % 56’sını paket
malzemeleri oluşturuyor.
Bunların % 75’i ise evlerden
gelen atıklar… Türkiye’de bu
konuda yapılan bir
araştırmaya rastlanmadı.
6 - Bir oyuncak satın
alırken öncelikle…
O Çocuğun sevip
sevmeyeceğine
O Yapımında kullanılan
malzemelere bakarım
Fatalat (phthalate) maddesi
plastiği yumuşatmak için
kullanılan bir madde. Pek
çok oyuncak bu maddeyi
içeriyor. Ama bunun oranının
binde bir olması lazım.
Üreme sistemini etkilediği,
akciğer, karaciğer ve
böbreklerde hasara yol
açtığı biliniyor. Bu
maddenin en ürkütücü etkisi
ise, vücuda bir
hormonmuşçasına etki ederek,
çocukların ergenliğe erken
girmesine neden olması!
Kimyasal “fatalat” maddesi
vücutta dişi cinsel hormonu
östrojenin etkilerini taklit
ediyor.
7- Alacağım oyuncağın
öncelikle…
O Fonksiyonu önemli
O Rengi-şekli önemli
O Çocuğa ve çevreye zarar
vermeyecek malzemeden
yapılmış olması önemli
Oİçinde zararlı kimyasallar
ve zararlı plastik
malzemelerin olmaması önemli
Çocuk oyuncaklarında boya
olarak kullanılan kurşun,
özellikle 5 yaşın altındaki
çocuklar için çok tehlikeli.
Erişkinlerin aldıkları
kurşunun ancak yüzde 10’u
kana geçerken, bu oran
çocuklarda yüzde 50...
Kurşun, fiziksel ve zihinsel
öğrenme problemi, zeka
geriliği hatta kanser olarak
etkisini gösterebiliyor.
Çocuklarınızın boyalı ve
plastik malzeme ile yapılmış
oyuncakları ağızlarına
götürmelerine engel olun.
8 - Bir haftada kaç
plastik (pet) şişe
kullanıyorsunuz?
O 1
O 5
O 10
O Kullanmam
Türkiye’de 2005 yılında 8,3
milyon ton plastik tükettik.
2013 yılında ise tüketimin
18,7 milyon tona ulaşması
bekleniyor. Kişisel
katkılarla plastiklerin
yaratacağı kirlenmeye engel
olabilirsiniz.
9 - Kullandığım kalemin
plastik olması…
O Tercih nedenim
O Hoşuma gitmez, bitkisel
mürekkepli dolma kalem gibi
çevre dostu kalemler
kullanmaya çalışırım
O Ya da olmaması benim için
önemli değil
Tekrar doldurulabilen
kalemler kullanın. Tek
kullanımlık plastik tükenmez
kalemler geri dönüşümlü
değildir.
10 - Kıyafetimde plastik
baskı olmasına ....
O Özen gösteririm
O Karşıyım
O Aldırmam
Giysilerde kullanılan boyar
maddeler, plastik baskılar
ve özellikle de klorla
beyazlatma işleminde açığa
çıkan dioksin kansorejen
olabilir. Mümkün olduğunca
organik pamuktan yapılan ve
boya kullanılmamış ürünleri
tercih edin.
11 - En son bozulan…
O Saatimi tamir
ettim/ettirdim
O Tost makinemi tamir
ettim/ettirdim
O Bilgisayarımı tamir
ettim/ettirdim
O Tamir etmek/ettirmek için
hiç vaktim yok, gidip
yenisini alıverdim
Bilgisayar monitörleri,
dijital çalar saatler,
televizyonlar... Tüm
bunların kılıfları
plastikten yapılıyor.
Bozulan elektrikli aleti
çöpe attığımızda elektronik
atığa dönüşüyor.
Araştırmalara göre sadece
Amerika’da bir yılda 2
milyon ton elektronik atık
üretiliyor. Bunların sadece
% 15’i geri dönüştürülüyor.
Naciye DİNÇSOY
Fen ve Teknoloji Öğretmeni |
